انتخاب شهر:
پرسش و پاسخ پزشکی

همه چیز درباره عصب کشی دندان



برترین پزشکان ایران در میهن پزشک
همه چیز درباره عصب کشی دندان

عصب کشی یک روش برای خارج کردن تمام مواد عفونی و عصبی از ریشه دندان است. اگر عصب کشی به صورت صحیح و درست و انجام شود، دیگر دندان به عصب کشی مجدد نیاز نخواهد داشت. ریشه دندان از کانال ها و حفره هایی تشکیل شده که مانند قسمت های دیگر بدن از مجموعه ی رگ های خونی و بافت های عصبی و سلولی  تشکیل شده است. در صورت بروز مشکل در هر یکی از این موارد، دندان دچار درد در ریشه خواهد شد. اگر  تجمع مواد عفونی باعث خرابی و پوسیدگی دندان می شود که اگر در مراحل اولیه تشخیص و درمان نشود، وسعت خرابی آن به عاج و کانال های ریشه خواهد رسید. پوسیدگی خود عامل رشد سریع میکروب ها در قسمت های پالپ دندان است که پیشروی آن باعث ورم و عفونت در اطراف دهان و دندان خواهد شد. وجود مواد عفونی در ریشه دندان  دردهای دندانی را تشدید و زندگی را برای بیمار غیر قابل تحمل خواهد کرد.

از کجا بفهمیم که دندان پوسیده شده است؟

در بسیار موارد افراد متوجه پوسیدگی دندان می شوند و اما دیر اقدام به رفع آسیب می کنند.  فکر می کنند. و با سهل انگاری تصور می کنند که دردهای ناشی از نوشیدنی های خیلی سرد و گرم است در حالی که درد آن نشانه گسترش پوسیدگی دندان و نفوذ آن به ریشه دندان می باشد. زمانی که پوسیدگی به ریشه برسد قطعاً مراحل درمان سخت تر و پر هزینه تر خواهد شد. در  برخی موارد پوسیدگی  به حدی است که امکان درمان دندان دیگر وجود ندارد و بیمار مجبور به کشیدن آن می شود. همیشه جمله  معروف که پیشگیری بهتر از درمان است را آویزه گوش کنید تا در تمام موارد به خصوص حوزه دهان و دندان دچار مشکل نشوید. اما از کجا بفهمیم که دندان دچار پوسیدگی شده و نیاز به عصب کشی دارد. در زیر به چند علائم شایع که نشان دهنده پوسیدگی صددرصد دندان است اشاره می کنیم:

  • دردهای عمیق دندان بعد از خوردن غذای سفت
  • تیر کشیدن های ناگهانی دندان بدون دلیل
  •  تیر کشیدن و درد دندان به خاطر نوشیدن آب خیلی گرم یا خیلی سرد
  • دردهای پی در پی و عمیق
  • به وجود آمدن لکه های سیاه بر روی دندان
  • سوراخ شدن دندان در اثر ریزش دیواره یا در اثر شکسته شدن لبه های آن
  • ایجاد درد دندان با خوردن ضربه
  • لق شدن دندان ها
  • ورم کردن لثه ها در اثر عفونت ریشه دندان

 

و علائم دیگر که نشان دهنده پوسیدگی دندان می باشند. برای جلوگیری این پوسیدگی ها از کجا باید شروع کرد. ایجاد پوسیدگی دندان به مواردی چون :

1 . عدم رعایت بهداشت دهان و دندان

2.  پلاک  بستن رویه دندان ها

3. خشکی دهان

4. تغذیه نامناسب

5. تولید اسید و باکتری زیاد در دهان

6. قصور پزشکی در عصب کشی

 بستگی دارد. بنابراین موارد بالا سبب ایجاد آسیب های جدی دندان می باشند و توجه نکردن به آنها و عدم رعایت مراقبت های بهداشتی مشکلات دندان و نیاز به عمل عصب کشی به همراه خواهد شد.

 

عدم توجه به بهداشت دهان و دندان:

روش صحیح مسواک زدن در فواصل زمانی منظم، مانع از ایجاد پلاک دندان و رشد آن به سمت مینای دندان می شود. اولین قدم  و محکم ترین روش برای محافظت از دندان ها، صحیح مسواک زدن و استفاده از نخ دندان به طور مرتب است تا دندان ها دچار پوسیدگی و درد نشوند.

 

ایجاد پلاک بر روی دندان :

جنس دندان برخی افراد زرد رنگ می باشد که با تشکیل پلاک بر روی آنها این رنگ تشدید پیدا می کند. اگر شخص به این مشکل توجه نکرده و از مسواک به طور منظم استفاده نکند دندان ها سریعتر در معرض پوسیدگی قرار خواهند گرفت. بنابراین غذا با بزاق دهان و خورده های غذایی بر روی دندان مخلوط شده و به شکل پلاک در می آیند و در صورت عدم بی توجهی به رفع آنها پوسیدگی عمیق تر شده و دندان نیاز به عصب کشی خواهد داشت.

خشکی دهان :

اگر ترشحات بزاق دهان کم شود باعث خشکی دهان خواهد شد. این کمبود آب دهان خود نیز عامل ایجاد پلاک بر روی دندان  و رشد سریع روی آنها می شود که آغاز پوسیدگی دندان خواهد بود. پس همیشه دهان خود را تر نگه دارید تا دچار خشکی دهان نشده و دندان ها را از پوسیدگی و خرابی محافظت کنید.

تغذیه نامناسب :

مصرف بالای شیرینی ها و شکلات باعث پوسیدگی دندان می شود. در خوردن این نوع مواد خوراکی و غذایی زیاده روی نکنید و حتما بعد از خوردن آنها از مسواک و  نخ  دندان استفاده شود. عواملی چون کمبود ویتامین ها نیز باعث پوسیدگی زودرس دندان می شوند از جمله کمبود ویتامین هایی مانند A,B,C باعث پوسیدگی دندان خواهد شد. خوردن میوه جات، سبزی جات و محصولات لبنی به اندازه کافی در مصرف روزانه و هفتگی یک عامل بسیار مهم برای جلوگیری دندان ها از پوسیدگی و خرابی می باشد.

تولید اسید و باکتری  در دهان :

ترشح کافی بزاق دهان، به خودی خود باکتری ها و اسید های دهان را شسته و از بین می برد. اگر این کار توسط بزاق به درستی صورت نگیرد حجم بالای اسید ها و باکتری ها در دهان باعث پوسیدگی دندان خواهد شد. در خانم های باردار تولید اسید دهان به دلیل تغییرات جسمی و فیزیکی بیشتر است، و دندان بیشتر در معرض خرابی و پوسیدگی قرار می گیرد. بنابراین خانم های باردار برای مراقبت از دندان های خود در برابر  پوسیدگی بیشتر بهداشت دهان رعایت کنند.  خرابی دندان همراه با عفونت بسیار مضر برای جنین و مادر خواهد بود. بنابراین بلافاصله با درد و پوسیدگی دندان مادر باید فوراً اقدام به عصب کشی کند.

قصور پزشکی :

در برخی موارد عصب کشی ناقص توسط دندانپزشک صورت می گیرد و در آن زمان پزشک معالج قادر به تشخیص تمامی کانال ها و حفره های ریشه دندان نبوده است و به همین دلیل تخلیه کامل مواد عفونی و عصبی صورت نگرفته و فرد پس از مدتی دوباره دچار درد دندان می شود. برای انجام این موارد حتما به دندانپزشک متخصص درمان ریشه دندان مراجعه نمایید.

درمان درد های دندانی

اگر به توصیه های مراقبت از دندان توجه نشود قطعا به مشکل دردهای دندانی دچار خواهید شد. دو روش خانگی و پزشکی برای تسکین درد های دندانی و درمان آنها وجود دارد. در مواردی که دسترسی به پزشک برای بیمار مشکل باشد  می توان با استفاده از روش های خانگی تا حدودی درد را کاهش داده  و درد را به طور موقت قطع کرد. استفاده از روش های خانگی برای تسکین دردهای دندانی تاثیر گذار هستند که در اینجا ما به برخی از آنها اشاره می کنیم:

  • گذاشتن کمپرس سرد یا گرم
  • استفاده از ژل بی حسی مخصوص دندان
  • تمیز کردن دهان توسط مسواک و نخ دندان
  • غرغره کردن دهان توسط نمک دریایی
  • استفاده از قرص های مسکن
  • روغن میخک
  • استفاده از فلفل قرمز و پودر زنجبیل
  • آب نمک
  • شستشوی دهان توسط آب اکسیژنه
  • غرغره با چای ( نعناع یا  چای سیاه)
  • سیر
  • عصاره وانیل
  • روغن نارگیل
  • جوش شیرین
  • روغن زیتون
  • آب پیاز

مواد و روش های زیادی وجود دارند که ما به فقط برخی از آنها اشاره کردیم. اما در برخی موارد درد دندان چنان عمیق و عاجز کننده است که با هیچ کدام از موارد بالا نمی توان آن را کاهش و یا قطع کرد و نیازمند مراجعه به دندانپزشک متخصص می باشد تا مشکل کاملاً  برطرف شود برخی موارد دندان دچار شکستگی یا پوسیدگی شده که نیاز به عصب کشی مجدد و یا حتی نیاز به کشیدن دندان از ریشه باشد.

عصب کشی مجدد ریشه دندان

یکی از مشکلات بسیاری از مراجعه  کنندگان  به دندانپزشک ها به دلیل دردهای ناشی از عصب کشی ناقص ریشه دندان است. در این مورد دندان قبلاً عصب کشی شده اما به دلیل عصب کشی ناقص، دوباره درد در محل عصب کشی شروع شده است و باعث می شود که بیمار دوباره نیاز به عصب کشی مجدد ریشه دندان و پاکسازی داشته باشد. عصب کشی مجدد به دلیل مواردی  مانند وجود ناشناخته ماندن برخی کانال های اضافه در ریشه و عدم تخلیه کامل حفره ها در عصب کشی اولیه صورت می گیرد. بنابراین به دلیل پر نکردن دندان به طور کامل و درست مشکل درد دندان دوباره ایجاد شده است. دردهای عمیق دندان  ناشی از مواد عفونی باقی مانده در ریشه است که بیمار نیازمند عصب کشی مجدد ریشه دندان می شود. در این موارد با گرفتن عکس OPG این ضایعه اضافی در دندان مشخص می شود و توصیه پزشک عصب کشی مجدد ریشه دندان خواهد بود. اگر ریشه دندان دچار شکستگی یا خمیدگی نشده باشد یک دندانپزشک معمولی هم  قادر به ترمیم مجدد ریشه خواهد بود اما اگر در ریشه دندان خمیدگی و شکستگی و یا کانال های بسته وجود داشته باشد کار باید توسط یک دندانپزشک متخصص که دارای بورد تخصصی و اندودنتیکس است انجام گیرد.

 

 درمان تخصصی ریشه دندان

درمان تخصصی ریشه دندان توسط دندانپزشک متخصص درمان ریشه دندان صورت می گیرد. عصب کشی مجدد ریشه دندان دارای مراحل زیر می باشد:

1. تخلیه مواد پر کرده از عصب کشی قبل

2. تخلیه کامل کانال ها از مواد موجود در ریشه دندان

3. تمیز کردن کامل کانال ها از مواد عفونی و عصبی و مواد پر شده قبلی

4. پر کردن مجدد کانال ها با دقت تا انتهای ریشه به وسیله مواد با کیفیت

5. ترمیم مجدد تاج و انجام عملیات روکش دندان

عصب کشی مجدد ریشه دندان یک روند درمانی کاملاً تخصصی می باشد که باید توسط یک متخصص ریشه دندان ( اندودنتیست) انجام شود. دندانپزشک متخصص ابتدا ریشه دندان را کامل تخلیه می کند به طوری که کانال های موجود در ریشه دندان دیده شوند. سپس کانال ها را از موادی به اسم گوتا پرکا که با موادی به اسم سیلر آمیخته است پر می کنند. سیلر یک ماده چسبنده که توسط آن مواد گوتا پرکا در داخل ریشه دندان  و به دیواره های آن کاملاً می چسباند، به طوری که تمام فضاهای داخلی ریشه دندان را پر کند. بعد از خشک شدن مواد داخل دندان، حلالی به اسم کلروفرم توسط سرنگ هایی با سوزن بسیار نازک  به داخل کانال های پر شده تزریق می شود تا مواد گوتا پرکا حل کنند. سپس مواد حل شده به وسیله فایل دستی یا روتای گوتا پرکا تخلیه می شوند. وقتی تخلیه کامل گوتا پرکا از کانال های ریشه انجام شد دندان پزشک اقدام به شستشوی کامل تمام کانال های دندان می کند. بعد از اتمام مراحل تخلیه و پاکسازی، عصب کشی مجدد دندان آغاز می شود. دندانپزشک متخصص باید کاملا حرفه ای و با دقت بالا این کار را انجام دهد به طوری که انگار هیچ عصب کشی قبلاً صورت نگرفته است. در مرحله اول تمامی کانال ها از مواد عفونی و کیست های اضافه و عصب تخلیه و پاک می شوند سپس شستشوی کامل توسط محلول سرم (آب نمک )و یا کلرهگزیدین  انجام می شود. بعد از مرحله شستشو، اندودنتیست اقدام به پر کردن کانال ها و حفره های موجود در ریشه دندان می کند. بعد از پر کردن کامل یک عکس تخصصی از ریشه دندان و کانال های آن گرفته می شود که به وسیله آن پزشک معالج تشخیص می دهد که پر کردن دندان کامل صورت گرفته است. اندودنتیست بعد از اطمینان کامل پر شدگی، ساختار دندان های آسیاب یا دندان های آغازین را پزشک بررسی می کند که با توجه به ساختار آن اقدام به ساختن تاج دندان می کند. برای ساخت تاج دندان از موادی به اسم سرب یا کامپوزیت که هم رنگ دندان و یا همانم آمالگام استفاده می کنند. ساختن تاج دندان آخرین مرحله از کار عصب کشی مجدد ریشه دندان است. در زمان عصب کشی خونرسانی بین ریشه و مغز دندان  قطع می شود و دندان به طور موقت می میرد. بنابراین روکش دندان باید به خاطر ضعیف بودن دیواره‌ های تاج دندان چند روز پس از پرکردن دندان انجام می شود. نکته مهم این است که عصب‌کشی مجدد ریشه دندان فقط در صورتی انجام می شود که دیواره هایی از دندان وجود داشته باشد، در این صورت اندودنتیست  می تواند تاج مصنوعی ساخته و تمامی مراحل ساخت دندان را انجام دهد.

هزینه های  عصب کشی مجدد دندان

مسلماً هزینه های عصب کشی مجدد ریشه دندان بیشتر از هزینه های عصب کشی اولیه دندان خواهد بود زیرا  عصب کشی مجدد دارای مراحل بیشتر و سخت تر است مانند مراحل تخلیه مواد داخل ریشه، شناسایی کانال های بسته و یا ترمیم کانال های مسدود و خم شده  و یا ترمیم ریشه شکسته شده است. تمامی مراحل توسط دندانپزشک متخصص انجام می شود و قطعاً هزینه های بیشتری را در پی خواهد داشت.

 متخصص درمان ریشه دندان

متخصص درمان ریشه دندان ( اندودنتیست ) دندانپزشکی است که بعد از گذراندن 6 سال دوره عمومی، در یک آزمون تخصصی شرکت کرده و با قبولی در آزمون، یک دوره تخصصی با انتخاب رشته مورد علاقه اش مانند درمان ریشه دندان را می گذراند. متخصص درمان ریشه دندان با گذراندن  سه سال آموزش به عنوان رزیدنت یا دستیار تخصصی پزشک معرفی می شود. برای گرفتن مدرک آندو شخص آموزش دیده در آزمون بورد ملی نیز باید شرکت  کند که اگر نمره بالای قبولی را کسب کند مدرکی به اسم دانشنامه تخصصی به او اهدا خواهد شد در صورت کسب نمره قبولی با حد نصاب پایین، مدرک گواهینامه به وی داده می شود. دوره های کوتاه مدت بسیاری برای درمان ریشه دندان در کشور و یا خارج از ایران برگزار می شود که به جذب پزشکان برای آموزش کوتاه می پردازد مدارک اهدا شده در این دوره ها صلاحیت درمان تخصصی ریشه دندان را به طور کامل برای پزشک نخواهد داشت. این اشخاص از لحاظ علمی و تخصصی و حقوقی با یک اندودنتیستی که سه سال آموزش دیده  قابل مقایسه نخواهد بود. تعداد اندودنتیست ها در تمامی نقاط کشور کم و یا برخی شهرها موجود نیستند اما در تمامی مراکز استان ها دسترسی به اندودنتیست ها در مطب ها و مراکز آموزشی آسان تر خواهد بود.